Inhoudsopgave van Editie 8 - 2025 - Quest

RUIMTECARTOGRAAF Je ziet ze weleens rijden, auto’s met 360-gradencamera’s op het dak die de omgeving vastleggen. Dit is ook zo’n voertuig, maar dan eentje voor gebruik in de ruimte. IMAP (Interstellar Mapping and Acceleration Probe) gaat de heliosfeer in kaart brengen, de bubbel van gas die heel ons zonnestelsel omringt en beschermt tegen de straling van buiten. Hier test NASA de ruimtecartograaf onder extreme omstandigheden die het vaartuig ongetwijfeld gaat tegenkomen. Een SpaceX-raket geeft IMAP waarschijnlijk in september een lift naar de ruimte, waarna hij zelf nog 1,6 miljoen kilometer moet afleggen naar zijn werkplek. Daar moet IMAP kijken hoe de zon de deeltjes binnen de heliosfeer laadt, en hoe de gasbubbel reageert op energievelden uit het interstellaire medium, het niemandsland tussen sterrenstelsels.…

Wat een plaatje! Ben je ooit bij Radio Kootwijk geweest, op de Veluwe? Wat een mooie gebouwen! Van buiten en van binnen. Honderd jaar oud, gemaakt als onderdak voor radiozenders waar je heel de wereld mee kon bereiken. Het bracht me op een idee dat we in het volgende nummer uitvoeren: welke wetenschappelijk interessante plekken kun je in je vakantie bezoeken? Je leest het in Quest 265! Schermtijd Voor mijn artikel over telefoonverslaving vroeg ik de redactieleden naar hun gemiddelde dagelijkse schermtijd. Met uitsluiting van de tablets (ja, er lopen een paar boomers rond) zit ruim de helft van ons tussen de 4 en 6 uur op de telefoon. Er was één uitschieter naar boven: inderdaad, ondergetekende. Weten hoe ik mijn telefoonverslaving probeer te overwinnen? Lees het op pagina…

Voel je je niet al te best? Geen stress, er ligt een medicijn tussen al het snoepgoed: chocola. Dat zou je vrolijk maken, maar klopt dat wel? Zit er iets in? Naar chocola is heel wat onderzoek gedaan, maar het is knap lastig om chocola te maken van de resultaten, constateerden wetenschappers van Swinburne University of Technology (Australië) in 2013 in een overzichtsstudie. Vijf van de zes onder de loep genomen studies naar het verband tussen chocola en onze stemming vonden inderdaad een positief effect. Maar wat dat effect veroorzaakte? Als geheim van chocola worden vaak psychoactieve stoffen genoemd: producten die invloed kunnen hebben op het brein. Zo vind je in chocola onder meer cafeïne en zijn naaste verwant theobromine. Die stoffen geven energie, best bevorderlijk voor een goed gevoel.…

Probeer een computer te visualiseren. Wat zie je? In mijn gedachten doemt meteen het grijze bakbeest op dat bij ons thuis zo ongeveer het hele bureau in beslag nam. Voor mijn gevoel duurde het vijf kwartier voordat-ie klaar was voor gebruik. Waarschijnlijk was dat ook zo. Nu, zo’n 26 jaar later, is ‘de computer’ een laptop die binnen een halve seconde is opgestart. En de computergeschiedenis kent meer gedaantewisselingen. Tot in de jaren 60 waren computers bijvoorbeeld altijd mainframes. Dat wil zeggen: ze hadden minimaal formaat boekenkast. Soms moest je er zelfs een hele kamer voor reserveren. De eerste die op een tafel paste, was de PDP-8. Verantwoordelijk voor dit baanbrekende ontwerp uit 1965 was Digital Equipment Corporation, kortweg Digital. Dit Amerikaanse bedrijf werd in 1957 opgericht door twee computeringenieurs…

STADS GRAF Locatie? Londen, Engeland Planning? Rond 1830 Ambitieuze plannen? Door het succes van de industriële revolutie groeide de Londense bevolking rap begin negentiende eeuw. Ook de begraafplaatsen raakten overbevolkt. Een nieuwe permanente huisvesting moest dus bedacht worden, het liefst zonder veel leefruimte van de levenden in te pikken. Architect Thomas Willson had het idee om de doden in een flat van negentig verdiepingen te leggen: een gedeeld mausoleum van 450 meter hoogte met plaats voor zo’n vijf miljoen lichamen. Om de laatste rustplaats toch wat waardiger te laten aanvoelen dan opgestapelde sardineblikjes, gaf Willson het ontwerp de vorm van een piramide. De bakstenen constructie kreeg in zijn plan bovendien een granieten buitenlaag. Hij stelde voor om het gevaarte dichtbij Primrose Hill te zetten, een heuvel nabij het centrum, zodat…

Volgens mijn telefoon pak ik hem bijna honderd keer per dag op, en kijk ik gemiddeld 4 à 6 uur per dag naar dat ding. Ik denk dat je op een niet-klinische manier zou kunnen zeggen dat ik een telefoonverslaving heb. En het is denk ik nog erger. Ik ben namelijk in zeer grote mate afhankelijk geworden van mijn smartphone. Mijn agenda, mijn pinpas, mijn routekaart, mijn e-mail, contacten met vrienden, mijn sportprestaties, mijn dagelijkse Spaanse les, het nieuws, de socials, series, voetbal… Mijn halve leven speelt zich op dat scherm af. Mijn smartphone geeft me verschrikkelijk veel mogelijkheden, maar ook verschrikkelijk veel apps die erop gericht zijn om mijn aandacht vast te houden. Dat lukt ze zo goed, dat ik bij die groep Nederlanders hoor die de telefoon zelfs…

HOE VOORKOM JE DAT EEN UITERST GEVAARLIJK VIRUS ZICH VERSPREIDT? Een afgezette straat, een colonne speciale ambulances en overal mensen in oranje maanmannetjespakken. Nee, dit is niet het onheilspellende begin van een scène uit de Netflix scifi-serie Stranger Things. Dit gebeurde echt. In maart 2025, om precies te zijn. Een huisarts in het Noord-Hollandse Heemskerk dacht tekenen van lassakoorts te zien bij een patiënt die net was teruggekeerd uit een West-Afrikaans land en sloeg alarm. Niet veel later stonden de maanman-achtige types op de stoep. Net als de volledige vaderlandse pers, overigens. Verkleed als griep Later bleek de man geen lassakoorts te hebben, maar malaria. Die ophef was dus niet nodig. Maar als het wel lassa was geweest, waren die beveiligingsmaatregelen zeker niet overbodig. Lassa is een virale hemorragische koorts,…

Het oneindige verhaal Een duim die nooit stilstaat: dat is het idee achter infinite scrolling. Bij een krant of tijdschrift weet je onderaan de pagina dat het klaar is. Het is een natuurlijk moment om te stoppen. Maar sociale media hebben die onderkant afgeschaft. Je blijft eindeloos nieuwe content zien. Het werkt net als een gokkast. Je blijft hopen dat de volgende trek (of swipe dus) iets interessants oplevert. Misschien is het een grappig kattenfilmpje, een schokkend nieuwsbericht of toch de strandfoto van je baas waar je niet op zat te wachten? Zonder een natuurlijk stopmoment blijf je eindeloos hangen en vliegen de uren doelloos voorbij. Het rode bolletje Je werpt een zijdelingse blik op je mobiel en waar valt je oog op? Het kleine rode bolletje naast je berichten.…

Is een beverrat een rat of een bever? Han Zoethout Beverratten lijken sterk op bevers: ze hebben dezelfde harige bruine vacht en grote oranje voortanden. Maar hun dunne ronde staart is weer heel rat-achtig. Ze zwemmen zoals bevers, maar graven tunnels zoals ratten. Dus wat zijn ze nou? Rat? Bever? Of een liefdesbaby van die twee? ‘Ze zijn niet eens familie van de twee’, zegt biologe Dagmar Heidinga, die studie deed naar deze Zuid-Amerikaanse knaagdieren. ‘Ze zijn daar onafhankelijk van ratten of bevers geëvolueerd. Bonthandelaren hebben ze naar Europa gebracht, waar ze uit fokkerijen zijn ontsnapt.’ Met hun gevreet en gegraaf maken ze nu ravages van onze oevers en dijken. De waterschappen proberen ze daarom het land uit te jagen. Maar beverratten werken bepaald niet mee, want waterland Nederland is…

Blijft de steeksnuit van een doodgeslagen mug in je huid? Over het algemeen gaat die gewoon mee met de mug als die van je huid valt. Het gaat niet zoals bij een teek. Die heeft een steeksnuit met weerhaakjes waarmee hij zich vastzet in je huid. Heel soms komt het voor dat iemand een mug zodanig doodmept dat de snuit loskomt van de mug en hij wel in de huid achterblijft. In zo’n geval kun je die in je huid zien zitten als een minuscuul ‘splintertje’. Gevaarlijk is dat niet. Net als bij een splinter komt hij er op den duur vanzelf wel weer uit. 7x QUEST € 39,99 i.p.v. € 53 25% KORTING 14x QUEST € 69,99 i.p.v.€ 106 34% KORTING 28x QUEST € 99,99 i.p.v. € 212 53%…

Van pierebad tot wildwaterbaan: allemaal oerhollandse gezelligheid Alle foto’s zijn afkomstig uit het boek De mooiste 50 meter buitenbaden van Nederland, van Jim Jansen en Bram Belloni…

Zoek je nog een leuke vakantiebestemming? Kijk met Quest naar de zonne-oven Héliodyssée in Frankrijk, Einstein op het eiland Principe, en nog 7 wereldlocaties van de wetenschap. EN VERDER… Rondje Schiphol Hoe je op ’s lands grootste luchthaven slinks verleid wordt veel te kopen. Waar ligt Kalkoen? Het Nederlands zit vol woorden die zijn afgeleid van aardrijkskundige namen. Hup afweer! In hoeverre kan je immuunsysteem helpen bij de bestrijding van kanker?…

14,4 miljoen Nederlanders gebruiken social media (95%) Gemiddeld zit iedere Nederlander 2 uur per dag op de socials GEN Z (15-28 jaar) 162 minuten MILLENNIALS (29-44 jaar) 127 minuten GENERATIE X (45-59 jaar) 95 minuten BOOMERS (60-79 jaar) 89 minuten STILLE GENERATIE (80+) 79 minuten Invloed op mentale gezondheid van Nederlanders 6,9 miljoen ‘SOCIAL MEDIA VORMEN EEN GEVAAR VOOR MENTAAL WELZIJN’ 2,7 miljoen ‘MIJN SOCIAL MEDIA STAAN ECHTE SOCIALE CONTACTEN IN DE WEG’ 2,4 miljoen ‘IK VOEL ME MINDER GELUKKIG DOOR GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA’ Willen Nederlanders stoppen met socials? 5,2 miljoen ‘IK PROBEER MIJN SOCIAL MEDIA-GEBRUIK TE VERMINDEREN’ 4,6 miljoen ‘IK DENK ER WELEENS AAN OM TE STOPPEN MET SOCIAL MEDIA’ De populairste apps Dagelijkse gebruikers WHATSAPP 11,6 miljoen FACEBOOK 7,0 miljoen INSTAGRAM 5,9 miljoen YOUTUBE 4,7 miljoen TIKTOK 3,2 miljoen…

Een warme dag en een koud biertje. Een gouden combinatie, vinden velen. Sowieso zijn hele volksstammen fan van koud bier, of het buiten nu warm of koud is. Lauwe pils bekoort ons niet. Hoe kan dat?‘Onze smaakpapillen reageren anders op lage temperaturen dan op hogere’, legt Jendo Visser uit. Hij is voedingsmiddelentechnoloog aan hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden. ‘Als bier koud is, verdooft het een aantal smaakpapillen. Een deel van de smaak wordt zo gemaskeerd. Van een biersoort zoals pils proef je het bittere en het zoete dan minder.’ Warm ‘hoort’ niet Als een pilsje even staat, wordt het snel minder fris: het schuim zakt in en de prik verdwijnt. Vaak gebeurt dit al na zo’n vijftien minuten. Dat zorgt er dus voor dat de bittere en zoete tonen…

SLIMME SPIERBALLEN WTF? Is een bokser slim genoeg om een schaakpartij te winnen? En slaat een schaker hard genoeg om een tegenstander te vloeren? Jazeker, laat schaakboksen zien. Bij deze sport (ontwikkeld door een Nederlandse kunstenaar) boksen de atleten drie minuten tegen elkaar. Na de bel wordt een plateau met een schaakbord de ring in getakeld. Bokshandschoenen uit en snelschaken maar. Na een paar zetten verdwijnt het schaakbord en is het weer tijd om te boksen. Zo wisselen de rondes elkaar af, tot er een schaaksbokskampioen is. Winnen kan op twee manieren. Je slaat je tegenstander knock-out of je zet hem/haar schaakmat. Wauw-effect? Alsof de tale uitputtingsslag van ronde na ronde snelschaken, of de fysieke krachtsinspanning van ronde na ronde boksen nog niet genoeg is, combineren schaakboksers dit. Zij…

Ademen, je hartslag controleren, je bloeddruk onder controle houden: sommige lichaamsfuncties lijken ‘gewoon’ te gebeuren. Is dat ook zo? Was het maar zo’n feest. Je lichaam werkt keihard om dit allemaal in goede banen te leiden. De spin in het web is je hersenstam, het fundament van je brein. Bram van Straten, neuroloog in opleiding bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg: ‘In dit kleine systeem komen heel veel complexe functies samen op een klein oppervlak.’ Drie-eenheid De vijf tot zeven centimeter grote hersenstam regelt inderdaad een hoop moeilijke zaken. En met ‘een hoop’ bedoelen we zo ongeveer alles wat jou tot een functionerend geheel maakt. We noemden al je ademhaling, bloeddruk en hartslag. Maar daarnaast zorgt de hersenstam er ook voor dat je bij bewustzijn bent. Slaapritme? Regelt-ie ook, net…

SPEL Goed – Win – Fout – Klap Zeg ‘luxeschip’ en ‘ijsberg’ en je denkt aan Titanic. Maar hoe pak je dit aan met een beperkt vocabulaire? In Poetry for Neanderthals: Popcultuur-editie ben je een neanderthaler die boeken, liedjes, films en tv-series in woorden van één lettergreep moet duiden. Je scoort punten als je primitieve vrienden het antwoord raden, maar krijgt met de knuppel als je twee of meer syllaben gebruikt. Voor spelers van 7 tot 400.000 jaar oud.. SPEL? Poetry for Neanderthals: Popcultuur-editie (NL versie, Exploding Kittens) PRIJS? € 28,95 INFO? tinyurl.com/FoutKlap Houd elk woord kort of je krijgt een lel! TENTOONSTELLING Luchtige materie Nadat een eend, schaap en haan het hadden overleefd, durfden in 1783 mensen om boven Parijs een tochtje in een heteluchtballon te maken. Twee jaar later…